wakolda

BLIK op Wakolda: Bevriend raken met Josef Mengele

Tekst: Floor van der Velde

Argentinië was in de jaren 1960 een vluchthaven voor veel Nazi’s. Zo ook voor de ‘Engel des Doods’ van Auschwitz: kamparts Josef Mengele. Naar het gelijknamige boek van schrijfster en regisseuse Lucía Puenzo speelt Wakolda (the German doctor) zich af in de periode waarin Mengele zich schuilhoudt in Zuid-Amerika. Het verhaal begint wanneer een Argentijns gezin hem tegenkomt in de bergen van Patagonië. Zijn duistere verleden staat in schril contrast met zijn charismatische alter-ego, dokter Helmut Gregor. Het gezin is onderweg naar Bariloche, waar ze een familiehotel gaan runnen. De opvallende fascinatie die Helmut Gregor voor hun twaalfjarige dochter ontwikkelt, ontgaat ze volledig. Zijn ware identiteit wordt tot op het laatste moment ook niet onthult. Omdat je als kijker wel weet dat hij één van de grootste oorlogsmisdadigers aller tijden is, is Wakolda een verhaal met een duistere ondertoon. In 2013 is de film geselecteerd voor het Certain Regard programma van het Filmfestival van Cannes. In Argentinië werd de film erg succesvol ontvangen en was het de Argentijnse inzending voor de Oscars in 2014. Wakolda werd beloond met negen awards, voor onder andere beste regie en beste acteur.

Nadat Mengele (Àlex Brendemühl) gefascineerd is geraakt door dochter Lillith (Florencia Bado) omdat ze erg klein is voor haar leeftijd, besluit hij een kamer in het hotel van het gezin te nemen. Hij wordt uitgenodigd voor het diner en vertelt dat hij arts is, gespecialiseerd in genetica. Voor de kijker is dit wellicht een aanwijzing voor zijn daadwerkelijke identiteit, maar de familie vermoedt niets; Mengele is immers een echte gentleman met goede manieren. Wanneer hij laat doorschemeren dat hij Lillith wel kan helpen met groeien, is moeder Eva (Natalia Oriero) vrij enthousiast. Lillith wordt namelijk gepest met haar achterstand. Hoewel vader Enzo (Diego Peretti) er niets van moet hebben, begint Mengele zijn experimenten op het twaalfjarige meisje. Wanneer Eva zwanger raakt van een tweeling, is ze ook maar wat blij met medisch geschoold personeel in de buurt. Enzo begint Mengeles charmante voorkomen echter in twijfel te trekken.

Wakolda heeft een bijzonder verhaallijn. Omdat je als kijker weet dat de dokter eigenlijk Mengele is, is het interessant om te zien hoe zijn morbide fascinaties zich steeds meer openbaren, terwijl vrijwel geen enkel personage het doorheeft. Het subplot over de mechanische poppen die Enzo zelf maakt, is hier een voorbeeld van. Mengele bemoeit zich met de makelij en vindt dat alle poppen moeten worden geperfectioneerd en vermenigvuldigd. Het schetst een huiveringwekkende overeenkomst met de Nazi-ideologie wat betreft het creëren van een superieur ras.

Het gebrek aan achterdocht is echter een ongeloofwaardig aspect van het verhaal. Op het meer naast het hotel landen regelmatig vliegtuigen met mysterieuze passagiers; het dorp waar ze wonen zit vol Duitse immigranten; de kinderen hebben les op een Duitse school waar foto’s hangen van het bestuur dat poseert met een hakenkruis op de achtergrond. Toch trekt geen enkel familielid zijn twijfels bij de Duitse dokter die experimenten uitvoert op Lillith en Eva’s tweeling. Alleen Enzo wordt achterdochtig, maar zet dit niet echt door.

Het achtergrondverhaal van Mengele is soms interessanter dan het verhaal op de voorgrond, daar had zelfs meer van in de film mogen zitten. Anderzijds is er wellicht juist voor gekozen om enkel de verhaallijn van de familie uit te lichten, zodat het niet de zoveelste film is met een (oorlogs)misdadiger in het middelpunt. Het acteerwerk is tevens sterk. Àlex Brendemühl weet een zeer goede vertolking neer te zetten van de gruwelijke misdadiger die iedereen weet in te palmen en zich in het openbaar als de perfecte ‘guy-next-door’ voordoet.

Van de echte Josef Mengele, die verantwoordelijk was voor vele gruweldaden, wordt gezegd dat hij gevlucht is naar Zuid- Amerika. Hij is doorgegaan met zijn experimenten op vrouwen en kinderen tot zijn dood in 1979. Regisseuse Lucía Puenzo richt zich op het feit dat één van de grootste oorlogsmisdadigers aller tijden op vrije voet is gegaan, wat hij waarschijnlijk te danken had aan zijn charismatische voorkomen.

Wakolda is een sterke film, waarbij je soms op het puntje van je stoel gaat zitten. Af en toe loopt het verhaal wat stroef, maar dit wordt gecompenseerd met goede acteerprestaties. Als je houdt van een drama gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog, maar geen zin hebt in een typische Hollywoodfilm, is de film zeker een aanrader!

Wakolda is vanaf 6 november te zien in de bioscoop. Distributie: Arti Film.
Floor van der Velde is eerstejaars Communicatie- en Informatiewetenschappen.