BLIK op the neon demon: een visueel duister genot voor je netvliezen

tekst: Yarno Mutis

De genialiteit van Nicolas Winding Refn is te aanschouwen in zijn film uit 2011, drive. Het trage tempo in combinatie met de perfect geconstrueerde shots zorgde voor een sensationele film. Zijn eerste werk erna, only god forgives, opnieuw met Ryan Gosling in de hoofdrol, voelde als een slap aftreksel van zijn vorige grote succes. De verwachtingen waren hoog en misschien daardoor viel only god forgives zo tegen. Het waren twee tegenstrijdige beelden die ik meenam naar zijn nieuwe glitterhorror the neon demon: hopend op de kwaliteiten en genialiteit die bij drive op het beeld verschenen, maar ook met de gedachte dat niet alles in de handen van Refn in goud verandert. Gelukkig verdween die laatste gedachte bij het openingsbeeld en bleef ik verder betoverd en af en toe geconfronteerd, naar het scherm staren.

Het verhaal, dat op eenzelfde tempo als drive wordt verteld, is voorspelbaar en simpel. Elle Fanning speelt een onschuldig tienermeisje genaamd Jesse dat op zoek is naar een plek in de modellenwereld van Los Angeles. Op zichzelf aangewezen probeert ze door middel van een amateuristische fotoshoot dit plekje te bemachtigen. Met haar stralende, zuivere, bijna parelachtige schoonheid kost het niet veel moeite om dit te bewerkstelligen. Dit wordt snel duidelijk zodra een model-agente met rood haar en grote groene ogen, gespeeld door Christina Hendricks, aangeeft dat ze een ster zal worden. Jesse merkt echter al snel dat haar schoonheid niet alleen voor positieve reacties zorgt: twee gefabriceerde en vooral venijnige modellen, Gigi en Sarah, azen op Jesses schoonheid.

Het verhaal is erg simpel en het heeft daarom geen zin om er uitgebreid aandacht aan te besteden. De werkelijke betovering ligt niet in de plot maar in de visuele krachten die Refn op het doek weet te brengen. Hij weet het voor elkaar te krijgen om bijna elk shot zo te construeren dat het lijkt alsof er een schilderij wordt geprojecteerd. Zoals ik zei begon de betovering al bij het eerste beeld van de film. Een achtergrond van intens scherp rood dat overgaat in blauw gaf het begin aan van een film met een veelzijdig kleurenpalet. Het gaat verder met de amateuristische fotoshoot waar Jesse op een bank ligt en wordt beschenen door felle witte neonlichten met bloedrode verf op haar nek alsof ze net vermoord is. Dit gaat over naar een donker shot van een ogenschijnlijk duistere fotograaf, die later een lieve, zorgzame jongen blijkt te zijn. Het trage tempo komt hier als geroepen, zodat er langer en aandachtiger van elk shot genoten kan worden.

Nicolas Winding Refn werkt ook bij deze film samen met Cliff Martinez, ex-drummer van de Red Hot Chili Peppers en winnaar van de prijs voor Best Composer op Cannes in 2016. Martinez werkt al jaren samen met Refn en weet met zijn synthwavemuziek de films een extra lading te geven. Waar op sommige momenten het script er niet in slaagt om spanning te creëren is er altijd nog de muziek die zelfstandig lijkt te vertellen dat Jesse niet zo onschuldig is als ze lijkt. Het is de kalme, donkere en langzame beat in combinatie met hoge futuristische klanken die het gevoel geeft dat er meer achter de personages schuilt dan ze naar voren laten komen. Dit is ook precies wat de film nodig heeft. De spanning en mysterie komen voor een groot deel door de muziek. Het script alleen had niet voldaan om dit mysterieuze gevoel naar boven te laten komen.

Ondanks de slechte kritiek over het saaie en voorspelbare verhaal vind ik dat de film op een ander niveau erboven uit steekt. Het is esthetisch gezien erg sterk in zowel camera techniek, visuele kleuren en muzikaliteit. Het valt Refn misschien wel te verwijten dat de karakters op momenten onvoorspelbaar aanvoelen, zoals de amateuristische fotograaf, maar ik denk dat dat de film juist ten goede doet. Het laat merken dat niet elk karakter op het eerste gezicht beoordeeld moet worden maar dat er meer achter schuilt. De titel laat geeft het ook al aan dat sommigen een demon bezitten.

Nicolas Winding Refn heeft het voor elkaar gekregen om weer een film te maken die bij zijn repertoire past. Na een teleurstellende only god forgives is het weer mogelijk om te genieten van een traag en gedetailleerde film. Als je deze zomer graag in rust naar een visueel sterke soft horror, met een beetje gore, wilt kijken dan is dit je film.

the neon demon is vanaf 14 juli 2016 te zien in de bioscoop. Distributie: Cinéart Nederland BV.
Yarno Mutis is eerstejaars student Media en Cultuur.